Obchody Roku Niemiecko-Polskiego
2005/2006 stały się pretekstem do opublikowania po wschodniej stronie
Odry zbioru wierszy i esejów "Z sercem w plecaku. Spotkania z Polską" ("Wydawnictwo
Dolnośląskie", 2005), który stanowi przekład wydanej przed trzema laty
przez oficynę "House of the Poets" książki "Grundsteine im Gepäck. Begegnungen
mit Polen", określonej przez recenzentów mianem pierwszego literackiego
wizerunku współczesnej Polski i Polaków, widzianych oczami niemieckiego
autora młodego pokolenia. Twórcą tego pełnego kontrastów obrazu, odbiegającego
od stereotypowych wyobrażeń, zbudowanego za pomocą wzajemnie przeplatających
się fragmentów poezji i prozy, jest dr. Matthias Kneip, uznany poeta i
eseista oraz współpracownik naukowy Deutsches Polen-Institut w Darmstadt,
przyczyniający się do tworzenia mostu wzajemnego porozumienia, łączącego
obydwa narody.
Autor "polskiej mozaiki",
będący także publicystą, podróżnikiem oraz znawcą tematyki Europy Środkowej
i Wschodniej, doskonale orientuje się w dynamicznych przemianach, które
nastąpiły w Polsce na przełomie ostatnich kilkunastu lat. To one sprawiły,
iż polska codzienność coraz bardziej upodabnia się do życia na Zachodzie
Europy, dlatego w swych utworach próbuje "(...) złapać te motyle, które
już się przepoczwarzyły i dawno znikły. By dać wspomnieniom szansę, zanim
umrą".
Pisząc tę najbardziej osobistą
dla siebie książkę, która została wyróżniona nagrodą Uslarer Literaturpreis
oraz zyskała rekomendację samego Karla Dedeciusa, miał na myśli przede
wszystkim rodzimych odbiorców - osoby zainteresowane wschodnim sąsiadem
Niemiec, ale często niewiele wiedzące na jego temat. Było jednak rzeczą
oczywistą, że publikacją zainteresują się również Polacy, ciekawi opinii
Niemca młodego pokolenia na temat Polski i zamieszkujących ją ludzi.
Zbiór "Z sercem w plecaku"
jest godny polecenia czytelnikom wszystkich - polskich i niemieckich -
generacji, ponieważ każda znajdzie w nim coś dla siebie. Łączy w sobie
m. in. elementy rodzinnej biografii, literatury podróżniczej oraz swoistego
rodzaju przewodnika po kraju nad Wisłą, opisującego najbardziej charakterystyczne
polskie miasta, sylwetki sławnych Polaków oraz przypadkowo poznanych, często
anonimowych ludzi, którzy zwrócili uwagę autora w czasie podróży. W wielu
utworach pojawia się także humor, ironia oraz gra słowna, typowa przede
wszystkim dla jego poezji.
W
dniach 21-25 listopada młody twórca wziął udział w cyklu ośmiu odczytów,
podczas których przedstawił fragmenty swojej najnowszej książki. Zależnie
od życzeń słuchaczy rozmawiał z publicznością w języku polskim lub
niemieckim, odczytując wybrane teksty, reprezentujące każdy z pięciu rozdziałów
publikacji, których tytuły brzmią: "Przypadek graniczny", "Daleka podróż",
"Kamienie mozaiki", "Obrazy miast" i "Odra".
Opowiedział też o atmosferze
specyficznej, niemiecko-polskiej dwukulturowości, w której nieświadomie
dorastał za sprawą rodziców pochodzących z Górnego Śląska, kultywujących
polskie zwyczaje i tradycje oraz swojej pracy na Uniwersytecie Opolskim,
w czasie której zafascynował się Polską. Na zakończenie odczytał wiersz
pt. "Ojczyzna", która zdaniem poety jest tam, gdzie się w danej chwili
zabrało swe serce - kamień węgielny.
Listopadowa podróż po Polsce
miała dla autora także osobisty charakter i stała się okazją do odwiedzenia
Tadeusza Różewicza, który jest bohaterem jednego z zawartych w tomie
esejów, do pisania których zachęcił swego młodego przyjaciela.
Równie istotną była wizyta
na opolskim cmentarzu, gdzie pochowano prababcię M. Kneipa, znaną mu z
opowieści matki. Jest to ulubione miejsce poety na Śląsku, mające dla niego
wymiar symboliczny, gdyż to właśnie tutaj, w 1995 r., uświadomił sobie,
iż rodzinnych korzeni powinien szukać na ziemiach, które obecnie należą
do Polski. Niniejsze wydarzenie zainspirowało twórcę do napisania wiersza
"Na grobie nieznanej prababki", znajdującego się na łamach zbioru "Z sercem
w plecaku".
W związku z pobytem po wschodniej
stronie Odry niemiecki gość po raz kolejny odwiedził polskie miasta i miejscowości.
Podczas podróży zrobił też wiele zdjęć, które staną się materiałem ilustracyjnym
następnej książki literackiej o kraju nad Wisłą, którą zamierza napisać.
Anna Marcol
studentka V roku bibliotekoznawstwa
na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach