"Słyszałem ostatnio w rozmowie nowe dla mnie pojęcie „stres akulturacyjny" i nie wiem dokładnie co ono oznacza. Na pewno dobrze zrozumiałem, bo rozmowa toczyła się w języku polskim. Trochę bolesne było dla mnie, że na tematy emigracyjne wypowiadają się ludzie, którzy sami nie są emigrantami, a wiele teoretyzują, nie wiedząc co oznacza dla człowieka życie tutaj. Czy takie pojęcie ma jakieś odnośniki do mojego indywidualnego życia w Niemczech?”

Na pewno tak. I nie jest to pojęcie zupełnie oderwane od życia. Akulturacja - jest to postępujący proces wprowadzania przybyłych w kulturę (system wartości, symboli, wzorców tłumaczeń, sposobów zachowania) dominującej większości kraju przyjmującego przybywających. Przybywający do kraju osiedlenia przybywają z reguły psychosomatycznie zdrowi, pełni oczekiwań. Pierwsza euforia ustępuje z czasem miejsca otrzeźwieniu, ponieważ pojawia się stres wywołany wieloma zmianami w życiu. Rozstanie z krajem pochodzenia, zmiana klimatu, otoczenia, przyzwyczajeń jedzeniowych, rytmu pracy - to tylko przykłady. Cały styl życia w nowym kraju jest inny niż ten, do którego było się przyzwyczajonym. Do tego dochodzi nauka nowego języka, nowych ról społecznych i sposobów zachowania. Ten akulturacyjny stres może prowadzić do nostalgii, wzmożonego poczucia samotności i do psychosomatycznych zaburzeń czy zachorowań (gdzie przyczyny psychiczne leżą u podłoża objawów fizycznych).Mimo że, badania specyficzne w różnych krajach doprowadzały do różnych wyników, to socjologiczne badania wychodzą z tego założenia, że emigranci są szczególnie narażeni na stres akulturacyjny, jeżeli nie posługują się specyficznymi stosownymi technikami radzenia sobie z problemami lub nie mają strategii dostosowywania się (Coping Strategien). W pierwszych latach pobytu w nowym kraju cierpi wielu emigrantów na choroby psychosomatyczne, ponieważ przyswojone sobie strategie pokonywania stresu w kraju pochodzenia nie dadzą się zastosować do warunków kraju osiedlenia a nowe strategie jeszcze nie mogły się pełni wykształcić. Indywidualne strategie pokonywania stresu polegają albo na dążeniu do harmonii w celu uniknięcia konfliktów albo na reakcji obronnej wobec wymagań środowiska, która jednak w końcu doprowadza do kongruencji z otoczeniem lub na generalnym wycofaniu się z pola akulturacji. Wybór tych strategii pokonywania stresu prowadzi do różnych wyników: asymilacji, integracji, segregacji, separacji lub do marginalizacji. Psychosomatyczna zachorowalność emigrantów jest, przeto na dłuższą metę skutkiem akulturacyjnego stresu, który został przeżyty jako zagrażający szczególnie w sytuacjach rozstania, przestawiania i przeuczenia się. Nieprzepracowane sytuacje stresowe są przy tym związane z krótko- lub długotrwałymi następstwami psychosomatycznymi. Jeżeli wychodzi się z powyżej opisanych założeń należy w leczeniu koniecznie uwzględnić etnokulturalnie zróżnicowaną diagnozę obrazu choroby i form objawowych cierpienia. Należy podkreślić, że jednostronne somatyzowanie i leczenie tylko farmakologiczne sprzyjają jedynie powstaniu chronicznej choroby a nie jej leczeniu. 

Dipl.-Psych. Anna Gembala