Na Kryziu kalnas jest ponad 60 000 krzyży, w tym ponad 15 000 dużych. Ponad 130 krzyży ma więcej niż 4 metry. Pochodzą nie tylko z Litwy, ale także z USA, Niemiec, Argentyny, RPA, a najwięcej jest bodaj polskich. Spacerując alejkami po Górze lub wręcz między krzyżami, co krok napotyka się pamiątkowe tabliczki z polskich pielgrzymek.

Wracając z Rygi, stolicy Łotwy, do Wilna, stolicy Litwy, specjalnie wybrałem dłuższą i gorszą drogę przez Szawle, aby zobaczyć Kryźiu kalnas - słynną Górę Krzyży. Na zupełnym pustkowiu, nad rzeczką Kulpe, wznosi się wzgórze o wysokości zaledwie 8-10 metrów. Ma kształt siodełka z dwoma wzniesieniami o długości 25 metrów i szerokości ok. 20 metrów.Góra Krzyży to jedyne w swoim rodzaju sanktuarium pod gołym niebem - symbol mocnego trwania katolicyzmu na Litwie i Żmudzi. W 1413 roku, po przyjęciu przez Żmudzinów chrztu zbudowana została na górce kapliczka, wokół której zaczęto stawiać krzyże. Masowo przynoszono je po powstaniach listopadowym i styczniowym. To był hołd dla poległych i zesłanych na Sybir. Potem wbijano krzyże z różnych okazji - narodzin dziecka, ślubu. śmierci bliskiej osoby. Na początku XX wieku było już 136 dużych krzyży i tysiące mniejszych; w 1940 roku - ponad 400 dużych. Stawiano je podczas wojny i po niej. W okresie ZSRR władze wielokrotnie próbowały unicestwić to miejsce kultu. W 1961 r. niezidentyfikowani - rzekomo - sprawcy powyrywali z ziemi i spalili ok. 500 krzyży. W 1973 r. buldożery zniszczyły kilkaset krzyży przy okazji - nikomu niepotrzebnej - regulacji rzeczki Kulpe. W 1977 r. powstał plan budowy zapory wodnej w tym miejscu...2 września 1993 r. górę odwiedził Jan Paweł II, odprawiając u jej podnóża uroczyste nabożeństwo.

TEKST I ZDJĘCIA:TADEUSZ GAŃCZARCZYK