Długo trwało, według mnie - zbyt długu, zanim Warszawa poznała kunszt artystyczny znanego niemal w całym świecie tenora, bo znany jest w Niemczech, Austrii, Francji, Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych, Rosji, w Tokio...

Koleje artystycznego życia Ryszarda Karczykowskiego, by tylko z grubsza zamarkować jego etapy, to Dessau, Opery w Leipzig i Dresden (jeszcze w czasach istnienia NRD), później występ u boku wielkiej gwiazdy operowej, sopranistki Kiri Te Kanawa, w partii Alfreda z "Traviaty" na festiwalu w Aix-en-Provence, co otworzyło mu drogę do podboju Zachodu. I dalej: Opera Covent Garden w Londynie, kontrakty z wiedeńskią Staatsoper oraz Wiener Volksoper, Deutsche Oper w Berlinie. Uczestniczył Karczykowski m.in. w stuttgarckiej prapremierze "Polskiego Requiem" Krzysztofa Pendereckiego pod batutą Mścisława Rostropowicza.

Przez lata miałem okazję podziwiać go w Operze Frankfurckiej, na której to scenie nad Menem artysta odnosił ogromne sukcesy m.in. w "Traviacie" G. Verdiego, jak również w repertuarze typowo niemieckim, tak operowym jak i operetkowym.

Cóż to był za niezrównany "Baron cygański" z operetki J.Straussa! Zachwycał perfekcyjnym połączeniem kunsztu wokalnego z doskonałymi warunkami aktorskimi, oraz, co wcale nieczęste u śpiewaków, nienaganną dykcją i właściwym doborem środków aktorskich, a gdy trzeba było - znakomitym opanowaniem języka niemieckiego.

Teraz, po krótkim okresie kierowania Operą Krakowską, znakomity tenor wita mnie w dyrektorskim gabinecie przy Placu Teatralnym w Warszawie. Młodzieńczy jak dawniej, oczy błyszczące entuzjazmem, a przecież poznaliśmy się we Frankfurcie jeszcze w... poprzednim stuleciu.

- Nie szukam rozgłosu. Spełniłem się artystycznie i jako śpiewak, i jako pedagog. Obejmując dyrekcję artystyczną wiodącej sceny polskiej, chcę służyć kulturze narodowej i jej wielkim przedstawicielom. Pragnę, aby nasi znakomici, a w kraju nieznani śpiewacy, mieli okazję częstszej prezentacji swych osiągnięć właśnie
w Operze Naroodowej w Warszawie. Wiem, jakie to istotne dla samego artysty i dla publiczności, sam przecież całe lata byłem tej możliwości pozbawiony - mówi dyrektor Karczykowski na wstępie, ubiegając moje pytanie o przyczyny przyjęcia propozycji objęcia tego stanowisla.

Niewiele dni później z entuzjazmem przyjęty gościnny występ tenora Piotra Beczały w roli księcia w operze G.Verdiego "Rigoletto" w pełni potwierdził słuszność założeń nowego dyrektora.

- A gdybym chciał na żywo usłyszeć tenora-dyrektora? – pytam.

- Nie rezygnuję ze śpiewania, ale na pewno nie bedę występował na własnej scenie ani tu reżyserował. Jest dostatecznie wiele innych okazji.

Jako dyrektor artystyczny, chciałbym przyciągnąć do teatru dzieci i młodzież, mam na myśli na przykład wersję dla dzieci "Mały czarodziejski flet" według W.A. Mozarta. Myślę o konkursach plastycznych na plakaty do przedstawień operowych, o szerszym otwarciu drzwi Muzeum Teatralnego i wykorzystaniu wszystkich trzech scen Teatru Wielkiego: dużej, kameralniej i Sal Redutowych; o nowych polskich pozycjach repertuarowych z równoczesnym kultywowaniem tradycyjnego repertuaru polskiego. Myślę o współpracy z operami i artystami z zagranicy, m.in. z Operą Frankfurcką. Ale nie tylko, może uda się porozumieć z Placido Domingo, by wznowić "Walkirię" z jego udziałem. Z niemieckiego repertuaru planuję w sezonie 2009-2010 wystawić "Holendra tułacza", reżyserować będzie Harry Kupfer z Berlina.

Do gabinetu zagląda pani Aleksandra Sawa z sekretariatu i - choć z wielkim wdziękiem - przerywa naszą rozmowę. W sekretariacie czekają kolejni goście i interesanci. Rozmowa, na którą czekałem przeszło miesiąc, i tak trwała zamiast umówionych dwudziestu minut prawie godzinę.

Tylko ostatnie jeszcze pytanie:  Osobiste marzenia dyrektora największej polskiej sceny?

Rozbawiony artysta wskazuje na kłębiących się w sekretariacie interesantów i odpowiada już w drzwiach: 
- Nie mam czasu na marzenia. Może uda mi się trochę częściej występować na koncertach.

Jeszcze mocny, pożegnalny uścisk dłoni i "Do zobaczenia znowu w Warszawie, a może we Frankfurcie?"

To marzenie chyba się nam spełni...

Tekst i zdjęcia:

Wojciech W. Zaborowski

Prof. dr Ryszard Karczykowski urodził się 6 kwietnia 1942 roku w Tczewie. Jeden z najwybitniejszych tenorów na światowych scenach, jakimi poszczycić się może Polska. Jednocześnie znakomity pedagog, uhonorowany doktoratem londyńskiej uczelni, profesor na katedrach wokalistyki Akademii Muzycznych Krakowa i Warszawy. Reżyser, który w Dessau, teatrze swego operowego debiutu w początku lat siedemdziesiątych, doprowadził do wystawienia „Strasznego dworu” Stanisława Moniuszki (reżyseria i główna partia tenorowa Stefana).
W kończącym się obecnie sezonie objął odpowiedzialność za repertuar i poziom artystyczny czołowej sceny operowej Polski, Teatru Wielkiego - Opery Narodowej.

Cudze chwalicie, swego nie znacie...

Wykształcenie zdobył w gdańskiej szkole muzycznej, zaraz też podjął pracę w operetce szczecińskiej, gdzie szybko zyskał wielką popularność - dwa razy zdobywał nawet Bursztynowy Pierścień. Mimo to, jakoś nie zauważali młodego, utalenotwanego śpiewaka dyrektorzy wielkich teatrów muzycznych w Polsce. Wyjechał więc w 1970 roku do dawnej NRD, bo tam zaproponowano mu angaż w Teatrze w Dessau. Zaczynał od małych ról, ale potem przyszły już znaczące - w "Cosi fan tutte", "Czarodziejskiem flecie" w "Falstaffie" i wielu innych. Występował także w Dresden, a od 1974 roku w teatrze operowym w Leipzig. Był już wtedy po studiach reżyserskich, które w międzyczasie ukończył w Berlinie.

Wkrótce miał się dla Ryszarda Karczykowskiego otworzyć wielki świat opery. W syłwestra 1976 roku zadebiotował rolą Alfreda w "Zemście nietoperza" w reżyserii Petera Tooleya na deskach londyńskiej Covent Garden, gdzie śpiewał potem przez siedem sezonów. Dalej był Zurych, wiedeńska Staatsoper, Deutsche Oper w Berlinie Zachodnim, przez pewien czas związany był z Operą we Frankfurcie nad Menem.

Znają go także melomanii Pragi, Moskwy, St. Petersburga, Rzymu, Lizbony, Rzymu, Nowego Jorku, Chicago, Bostonu, Hongkongu i Tokio. Nagrania płytowe z jego udziałem ukazały się w Stanach Zjednoczonych i Japonii. Pierwsza płyta artysty w Polsce ukazała się dopiero w 1987 roku.

Wielki tenor ma za sobą wspaniałą karierę międzynarodową i chyba bardziej znany jest za granicą, niż we własnym kraju - w Polsce.

Wielka szkoda.